Uszak brunatny (Crossoptilon mantchuricum) to gatunek dużego bażanta z rodziny kurowatych, występujący naturalnie w górskich regionach środkowych Chin. Należy do grupy tzw. „uszatek” (Crossoptilon), które charakteryzują się wydłużonymi piórami przypominającymi „uszy”.

Dorosłe osobniki osiągają długość ciała około 75–100 cm. Samce i samice są podobnej wielkości, choć samce są nieco masywniejsze.

Wygląd i cechy charakterystyczne

Uszak brunatny ma bardzo charakterystyczne, stonowane ubarwienie.

Najważniejsze cechy:

• brunatno-szare upierzenie,
• wydłużone pióra po bokach głowy („uszy”),
• czerwone nagie partie skóry wokół oczu i twarzy,
• długi, sztywny ogon,
• silne nogi przystosowane do chodzenia po ziemi.

W przeciwieństwie do wielu bażantów nie jest bardzo jaskrawy — kamuflaż jest jego główną ochroną.

Występowanie

Naturalny zasięg obejmuje:

• środkowe Chiny,
• prowincje górskie (m.in. Shanxi, Hebei, Shaanxi),
• tereny o umiarkowanym klimacie górskim.

Środowisko życia

Uszak brunatny zasiedla:

• górskie lasy liściaste i mieszane,
• zarośla,
• stoki górskie,
• tereny o sezonowym śniegu.

Często występuje na wysokościach 1000–3000 m n.p.m.

Tryb życia i zachowanie

Jest ptakiem naziemnym i dość skrytym.

Najważniejsze cechy:

• życie w małych grupach,
• aktywność dzienna,
• większość czasu spędza na ziemi,
• nocowanie na drzewach,
• ostrożne i płochliwe zachowanie.

Pożywienie

Uszak brunatny jest wszystkożerny.

Dieta obejmuje:

• liście i pędy roślin,
• nasiona,
• owoce,
• korzenie,
• owady i drobne bezkręgowce.

Rozmnażanie

Okres lęgowy przypada na wiosnę.

Najważniejsze informacje:

• gniazdo na ziemi, ukryte w roślinności,
• samica składa 5–8 jaj,
• inkubacja trwa około 25–28 dni,
• pisklęta są zagniazdownikami (od razu opuszczają gniazdo),
• opieka sprawowana przez samicę.

Naturalni wrogowie

Do zagrożeń należą:

• lisy,
• ptaki drapieżne,
• kuny i inne drapieżniki,
• człowiek (utrata siedlisk).

Znaczenie w ekosystemie

Uszak brunatny pełni rolę:

• rozsiewacza nasion,
• regulatora populacji owadów,
• elementu łańcucha pokarmowego górskich ekosystemów.

Uszak brunatny w ogrodach zoologicznych

Gatunek jest rzadziej spotykany w zoo, ale bywa hodowany w kolekcjach ptaków.

Wymaga:

• chłodnych wolier,
• naturalnego podłoża i roślinności,
• spokojnego środowiska,
• zróżnicowanej diety.

Ciekawostki

1. „Uszy” to w rzeczywistości wydłużone pióra, nie narząd słuchu.
2. Jest jednym z bardziej „stonowanych” kolorystycznie bażantów.
3. Żyje w regionach o surowych zimach.
4. Mimo niepozornego wyglądu jest bardzo czujny.
5. Należy do grupy bażantów Crossoptilon, unikalnych dla Azji.