Pelikan kędzierzawy (Pelecanus crispus), często nazywany pelikanem „baba” w niektórych potocznych błędnych zapisach, to jeden z największych ptaków wodnych świata. Występuje naturalnie w Europie Południowo-Wschodniej oraz w Azji.

Dorosłe osobniki osiągają długość ciała około 160–180 cm, a rozpiętość skrzydeł może sięgać nawet 3,5 metra. Masa ciała wynosi zwykle od 10 do 13 kg.

Wygląd i cechy charakterystyczne

Pelikan kędzierzawy jest łatwo rozpoznawalny dzięki swojej masywnej sylwetce i charakterystycznemu dziobowi.

Najważniejsze cechy:

• bardzo duży, jasnoszary lub srebrzysty ptak,
• „kędzierzawe” pióra na karku i potylicy (stąd nazwa),
• ogromny dziób z elastycznym workiem gardłowym,
• jasne oczy i masywna szyja,
• bardzo duża rozpiętość skrzydeł.

Występowanie

Naturalny zasięg obejmuje:

• Bałkany,
• deltę Dunaju,
• region Morza Kaspijskiego,
• części Azji Środkowej i Mongolii.

Gatunek jest lokalnie rzadki i objęty ochroną.

Środowisko życia

Pelikan kędzierzawy zasiedla:

• jeziora słodkowodne,
• delty rzek,
• bagna i rozlewiska,
• płytkie wody bogate w ryby.

Wybiera spokojne akweny z dużą ilością pokarmu.

Tryb życia i zachowanie

Pelikan kędzierzawy jest ptakiem stadnym.

Najważniejsze cechy:

• życie w koloniach,
• wspólne żerowanie,
• aktywność dzienna,
• spokojne, mało agresywne zachowanie,
• współpraca podczas polowania.

Często tworzy duże grupy podczas żerowania na wodzie.

Pożywienie

Pelikan kędzierzawy jest rybożerny.

Jego dieta obejmuje:

• ryby słodkowodne,
• drobne ryby ławicowe,
• czasem płazy i bezkręgowce.

Poluje, nabierając wodę z rybami do worka dziobowego i odcedzając wodę.

Rozmnażanie

Okres lęgowy zależy od regionu.

Najważniejsze informacje:

• gniazda budowane na ziemi lub w trzcinach,
• samica składa 1–3 jaja,
• inkubacja trwa około 30–32 dni,
• młode karmione są częściowo strawionym pokarmem,
• pisklęta pozostają w kolonii do czasu uzyskania zdolności lotu.

Naturalni wrogowie

Do zagrożeń należą:

• lisy i szakale (dla jaj i piskląt),
• ptaki drapieżne,
• człowiek (utrata siedlisk i zaburzenia kolonii),
• zmiany poziomu wód.

Znaczenie w ekosystemie

Pelikan kędzierzawy pełni ważną rolę:

• kontroluje populacje ryb,
• wpływa na równowagę ekosystemów wodnych,
• jest wskaźnikiem czystości środowiska wodnego.

Pelikan kędzierzawy w ogrodach zoologicznych

Gatunek bywa hodowany w ogrodach zoologicznych.

Wymaga:

• dużych zbiorników wodnych,
• przestrzeni do lotu,
• stadnego utrzymania,
• diety rybnej wysokiej jakości.

Ciekawostki

1. Rozpiętość skrzydeł może być większa niż u wielu orłów.
2. Workiem dziobowym może nabrać kilka litrów wody naraz.
3. Poluje często w grupie, tworząc „półkole” na wodzie.
4. Jest jednym z największych ptaków latających Europy.
5. W przeszłości jego zasięg był znacznie większy niż obecnie.