Gwanako (Lama guanicoe) to dziki ssak z rodziny wielbłądowatych, zamieszkujący tereny Ameryki Południowej. Jest jednym z dwóch dzikich przodków udomowionych lam (obok wikunii) i ważnym elementem ekosystemów andyjskich.

Dorosłe osobniki osiągają wysokość w kłębie około 90–120 cm, a masa ciała wynosi zwykle 90–140 kg. Gwanako jest smuklejsze i bardziej „dzikie” w budowie niż lama domowa.

Wygląd i cechy charakterystyczne

Gwanako ma lekką, elegancką sylwetkę przystosowaną do życia w trudnych warunkach górskich.

Najważniejsze cechy:

• gęste futro w odcieniach brązu i rudości,
• jasny brzuch i okolice wewnętrznych partii nóg,
• długa, smukła szyja,
• duże oczy zapewniające szerokie pole widzenia,
• brak rogów (w przeciwieństwie do wielu innych zwierząt górskich).

Jego futro chroni przed zimnem, wiatrem i dużymi różnicami temperatur.

Występowanie

Naturalny zasięg gwanako obejmuje:

• Argentynę,
• Chile,
• Peru,
• Boliwię,
• Paragwaj (lokalnie).

Występuje zarówno w Andach, jak i na niższych, suchych terenach stepowych.

Środowisko życia

Gwanako zasiedla:

• wysokogórskie stepy (puna),
• półpustynne tereny,
• suche równiny,
• zbocza gór,
• otwarte przestrzenie z niską roślinnością.

Jest bardzo dobrze przystosowane do życia w warunkach niskiej dostępności wody i pożywienia.

Tryb życia i zachowanie

Gwanako prowadzi stadny tryb życia.

Najważniejsze cechy:

• życie w grupach rodzinnych (haremach),
• silna hierarchia w stadzie,
• czujność i szybka reakcja na zagrożenia,
• komunikacja poprzez dźwięki i postawę ciała,
• zdolność do szybkiego biegu na otwartym terenie.

Dominujący samiec broni grupy przed intruzami.

Pożywienie

Gwanako jest roślinożerne.

Jego dieta obejmuje:

• trawy,
• krzewy,
• liście,
• porosty,
• roślinność wysokogórską.

Potrafi przetrwać w środowiskach o bardzo ubogiej roślinności.

Rozmnażanie

Okres rozrodczy jest sezonowy.

Najważniejsze informacje:

• ciąża trwa około 11–12 miesięcy,
• zwykle rodzi się jedno młode,
• młode jest bardzo szybko mobilne,
• opiekę sprawuje samica w grupie,
• młode pozostaje przy matce przez kilka miesięcy.

Naturalni wrogowie

Do naturalnych wrogów gwanako należą:

• pumy,
• lisy andyjskie (dla młodych),
• drapieżne ptaki (dla młodych),
• człowiek (polowania i utrata siedlisk).

Znaczenie w ekosystemie

Gwanako odgrywa ważną rolę w ekosystemach Andów:

• wpływa na strukturę roślinności poprzez wypas,
• stanowi źródło pokarmu dla drapieżników,
• pomaga utrzymać równowagę biologiczną wysokogórskich stepów.

Gwanako w ogrodach zoologicznych

Gatunek jest spotykany w ogrodach zoologicznych i parkach zwierząt.

W warunkach hodowlanych wymaga:

• dużych, otwartych wybiegów,
• warunków zbliżonych do klimatu suchego i chłodnego,
• stabilnych grup społecznych,
• diety opartej na trawach i roślinach włóknistych.

Ciekawostki

1. Gwanako jest dzikim przodkiem lamy domowej.
2. Potrafi przetrwać w bardzo suchych i wietrznych warunkach.
3. Żyje na dużych wysokościach w Andach.
4. W sytuacji zagrożenia potrafi bardzo szybko uciekać po stromym terenie.
5. Jego populacje są stabilniejsze niż wielu innych dzikich wielbłądowatych.