Arui, znany również jako owca grzywiasta (Ammotragus lervia), to gatunek ssaka z rodziny wołowatych, pochodzący z północnej Afryki. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Ammotragus i łączy cechy zarówno owiec, jak i kóz.

Dorosłe osobniki osiągają wysokość w kłębie od 75 do 110 cm i masę od 40 do 140 kg, przy czym samce są wyraźnie większe od samic. Charakterystyczną cechą gatunku jest długa, gęsta grzywa porastająca szyję, pierś i przednie kończyny samców.

Wygląd i cechy charakterystyczne

Arui ma krępą, silną budowę ciała przystosowaną do życia w trudnym, górzystym i pustynnym środowisku.

Najważniejsze cechy:

• brązowo-piaskowe ubarwienie sierści,
• długa grzywa u samców (rzadziej u samic),
• zakrzywione rogi u obu płci (większe u samców),
• silne kończyny przystosowane do wspinaczki,
• zwinna sylwetka umożliwiająca poruszanie się po skałach.

Rogi arui rosną łukowato w tył i mogą osiągać znaczną długość, stanowiąc ważny element obronny i pokazowy.

Występowanie

Naturalny zasięg arui obejmuje północną Afrykę, w tym:

• Maroko,
• Algierię,
• Libię,
• Sudan (lokalne populacje historyczne).

Obecnie gatunek występuje głównie w izolowanych populacjach oraz rezerwatach, a także został introdukowany w niektórych regionach poza Afryką, np. w Ameryce Północnej.

Środowisko życia

Arui zamieszkuje:

• suche góry,
• skaliste zbocza,
• półpustynie,
• obszary o ograniczonej roślinności.

Jest doskonale przystosowany do życia w warunkach deficytu wody i wysokich temperatur, potrafiąc czerpać wilgoć z pożywienia.

Tryb życia i zachowanie

Arui prowadzi stadny tryb życia, tworząc grupy o zmiennej wielkości.

Najważniejsze zachowania:

• życie w stadach złożonych z samic i młodych oraz osobnych grup samców,
• aktywność głównie o świcie i zmierzchu,
• doskonała zdolność wspinaczki po stromych skałach,
• czujność i szybka reakcja na zagrożenia.

W sytuacji niebezpieczeństwa arui potrafi błyskawicznie uciekać po skalistym terenie.

Pożywienie

Arui jest roślinożercą, a jego dieta obejmuje:

• trawy,
• liście krzewów,
• zioła,
• młode pędy roślin,
• roślinność pustynną.

Gatunek ten potrafi przetrwać w bardzo suchych warunkach, wykorzystując minimalne ilości wody zawarte w roślinach.

Rozmnażanie

Okres rozrodczy nie jest ściśle sezonowy, choć często zależy od warunków środowiskowych.

Najważniejsze informacje:

• ciąża trwa około 5–6 miesięcy,
• zwykle rodzi się 1–2 młode,
• młode szybko stają się mobilne i podążają za matką,
• opiekę sprawuje samica, choć stado zapewnia ochronę.

Młode arui są bardzo zwinne już w pierwszych dniach życia.

Naturalni wrogowie

Do naturalnych wrogów arui należą:

• lamparty,
• hieny,
• wilki afrykańskie,
• orły (dla młodych osobników).

Największym zagrożeniem pozostaje jednak działalność człowieka, w tym degradacja siedlisk i polowania.

Znaczenie w ekosystemie

Arui pełni rolę roślinożercy kontrolującego rozwój roślinności w suchych ekosystemach. Wpływa na strukturę roślin i stanowi ważne ogniwo łańcucha pokarmowego dla drapieżników pustynnych i górskich.

Arui w ogrodach zoologicznych

Arui jest często prezentowany w ogrodach zoologicznych jako przedstawiciel fauny Afryki Północnej.

W warunkach hodowlanych wymaga:

• skalistych, zróżnicowanych wybiegów,
• miejsc do wspinaczki i ukrycia się,
• diety opartej na sianie i roślinach włóknistych,
• możliwości życia w grupie.

Ze względu na efektowny wygląd samców z grzywą i rogami jest chętnie eksponowany.

Ciekawostki

1. Arui potrafi wspinać się po stromych skałach niemal jak kozica.
2. Jest jedynym gatunkiem w swoim rodzaju.
3. Samce mają charakterystyczną „lwią grzywę” na szyi i piersi.
4. Potrafi długo funkcjonować bez dostępu do wody pitnej.
5. Został introdukowany m.in. w Ameryce Północnej, gdzie tworzy dzikie populacje.