Alpaka (Vicugna pacos) to udomowiony gatunek ssaka z rodziny wielbłądowatych, pochodzący z rejonów Andów w Ameryce Południowej. Została udomowiona przez rdzennych mieszkańców regionu tysiące lat temu i do dziś jest ceniona głównie za wyjątkowo miękką i ciepłą wełnę.

Dorosłe alpaki osiągają wysokość w kłębie od 80 do 100 cm i masę od 50 do 80 kg. Są zwierzętami łagodnymi, towarzyskimi i silnie stadnymi.

Wygląd i cechy charakterystyczne

Alpaki mają smukłą sylwetkę, długą szyję oraz niewielką głowę z dużymi, wyrazistymi oczami. Ich wygląd często kojarzy się z „mini lamą”, jednak są odrębnym gatunkiem.

Najważniejsze cechy:

• bardzo gęste i miękkie runo,
• długa szyja i smukła budowa ciała,
• niewielkie, stojące uszy w kształcie „łezki”,
• brak górnych przednich zębów,
• różnorodne umaszczenie (od białego po czarne i brązowe).

Wełna alpaki jest jednym z najcenniejszych włókien naturalnych na świecie – lekka, ciepła i hipoalergiczna.

Występowanie

Alpaki naturalnie pochodzą z regionów Andów, głównie z obszarów:

• Peru,
• Boliwii,
• Ekwadoru,
• północnego Chile.

Obecnie są hodowane na całym świecie, również w Europie, Australii i Ameryce Północnej.

Środowisko życia

W naturalnych warunkach alpaki żyją na dużych wysokościach, często powyżej 3500 m n.p.m. w surowym klimacie górskim.

Preferują:

• wysokogórskie pastwiska,
• chłodny klimat,
• otwarte tereny trawiaste.

Ich organizm jest doskonale przystosowany do niskiej zawartości tlenu i dużych wahań temperatury.

Tryb życia i zachowanie

Alpaki są zwierzętami stadnymi i bardzo spokojnymi.

Najważniejsze zachowania:

• życie w grupach rodzinnych,
• łagodne usposobienie,
• komunikacja poprzez ciche pomruki i postawę ciała,
• wzajemna pielęgnacja sierści,
• tworzenie hierarchii w stadzie.

Są zwierzętami płochliwymi, ale rzadko agresywnymi. W sytuacji zagrożenia wolą ucieczkę niż konfrontację.

Pożywienie

Alpaki są roślinożerne. Ich dieta składa się głównie z:

• traw,
• siana,
• roślin górskich,
• liści i ziół.

Mają bardzo wydajny układ trawienny, który pozwala im przetrwać w ubogim środowisku wysokogórskim.

Rozmnażanie

Alpaki mają interesującą strategię rozrodu.

Najważniejsze informacje:

• brak wyraźnego sezonu rozrodczego,
• ciąża trwa około 11–12 miesięcy,
• zwykle rodzi się jedno młode (cria),
• młode szybko wstaje i zaczyna chodzić,
• opiekę zapewnia głównie matka, ale w ramach stada.

Młode alpaki są bardzo dobrze rozwinięte w momencie narodzin.

Naturalni wrogowie

W naturalnym środowisku alpaki mogą być atakowane przez:

• pumy,
• lisy andyjskie,
• ptaki drapieżne (dla młodych osobników).

W hodowli zagrożenia są minimalne, a głównym czynnikiem ryzyka jest stres i niewłaściwe warunki utrzymania.

Znaczenie w ekosystemie

Alpaki wpływają na ekosystem górski poprzez wypas roślinności, co pomaga utrzymać równowagę pastwisk. Ich odchody dodatkowo użyźniają glebę.

Alpaka w ogrodach zoologicznych i hodowlach

Alpaki są bardzo popularne w ogrodach zoologicznych, gospodarstwach edukacyjnych i agroturystycznych.

W warunkach hodowlanych wymagają:

• dużych wybiegów pastwiskowych,
• towarzystwa innych osobników,
• schronienia przed deszczem i wiatrem,
• regularnej pielęgnacji wełny.

Są chętnie wykorzystywane w ekspozycjach kontaktowych ze względu na łagodne usposobienie i atrakcyjny wygląd.

Ciekawostki

1. Alpaki plują, ale głównie na siebie nawzajem w sytuacjach konfliktowych.
2. Ich wełna jest cieplejsza i lżejsza niż wełna owcza.
3. Potrafią komunikować się za pomocą ponad 20 różnych dźwięków.
4. Żyją w silnie zorganizowanych stadach rodzinnych.
5. Są jednymi z najłagodniejszych zwierząt hodowlanych z rodziny wielbłądowatych.